Công nghệ thu phí không dừng ở Việt Nam so với thế giới

 Việt Nam sử dụng RFID không bảo mật bằng DSRC của các nước châu Âu nhưng giá thiết bị đầu cuối rẻ hơn và dễ triển khai hơn.

Theo quy định của Bộ Giao thông Vận tải, tất cả cao tốc tại Việt Nam bắt buộc áp dụng hình thức thu phí không dừng từ ngày 1/8. Đến tháng 7, cả nước có 3,5 triệu phương tiện đã được dán thẻ, đạt hơn 70% tổng số ôtô.

Thu phí không dừng hay thu phí điện tử (ETC) là ý tưởng được khởi xướng bởi Giáo sư kinh tế học người Mỹ William Vickrey từ năm 1959. Na Uy tiên phong áp dụng ETC rộng rãi từ 1986 trong khi Italy là nước đầu tiên triển khai trên đường cao tốc ở quy mô quốc gia năm 1989. Công nghệ này cũng dần được sử dụng ở nhiều quốc gia phát triển khác như Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu từ 1990.

Cùng cơ chế sử dụng hệ thống không dây để tự động thu phí phương tiện nhưng ETC đang có bốn công nghệ chính là DSRC (Giao tiếp tầm ngắn chuyên dụng), RFID (Nhận dạng tần số vô tuyến điện), ANPR (Nhận dạng biển số tự động) và GNSS (Hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu).

Trong đó, hai hệ thống phổ biến nhất là DSRC được sử dụng bởi liên minh châu Âu, Singapore, còn đa số các nước khác, trong đó có Việt Nam và nhiều bang ở Mỹ, đều sử dụng RFID.

So với các công nghệ khác, RFID có nhiều ưu điểm nhưng cũng có nhược điểm.

Chi phí thấp nhất, dễ triển khai

Liên minh châu Âu đang sử dụng tiêu chuẩn chung dùng công nghệ DSRC cần các cục thu OBU đặt trong mỗi xe với giá 8-10 Euro (190.000-240.000 đồng). Thiết bị này cần pin để hoạt động và phải thay thế sau khoảng 5 năm hoặc lâu hơn. Tại một số nước như Singapore, giá lắp đặt lần đầu thiết bị OBU rất cao, gần 160 SGD (2,7 triệu đồng). Ngoài ra, theo Itsinternational, chi phí sử dụng, bảo dưỡng các trạm đọc dữ liệu xe ra vào cũng cao hơn so với công nghệ RFID.

Công nghệ nhận dạng biển số tự động ANPR không cần thiết bị chuyên dụng đặt trong xe nhưng đòi hỏi các trạm thu phí phải trang bị camera độ nét cao để có thể đọc nhanh và chính xác biển số. Ngoài ra, hệ thống cần kết nối với dữ liệu biển số xe của quốc gia để xác định loại xe, mức biểu phí phù hợp.

Công nghệ GNSS lại cần đến các mô-đun định vị vệ tinh và thông tin phương tiện gắn trên xe để kiểm soát với giá cao hơn cả DSRC.

Trong khi đó, với công nghệ RFID Việt Nam đang áp dụng, chi phí triển khai rẻ hơn nhiều. Theo Itsinternational, chi phí cho thẻ/nhãn dán chỉ khoảng một Euro (24.000 đồng). Miếng dán này hoạt động không cần pin nên trên lý thuyết, mỗi thẻ có thể đi theo hết vòng đời của phương tiện.

Thời gian đầu, hai đơn vị cung cấp tại Việt Nam là VDTC (thẻ ePass) và VETC đều dán miễn phí cho các xe tận nhà hoặc tại các trạm thu phí. Từ 1/8, mức phí dán mới cho các xe là khoảng 120.000 đồng. Thẻ RFID kích thước rất nhỏ, có thể dán trên đèn, kính xe tùy mỗi phương tiện. Người dùng nên đến trực tiếp đơn vị cung cấp để dán, kiểm tra khả năng nhận diện bằng máy chuyên dụng trước khi lưu thông.